miércoles, 7 de marzo de 2012

textos para traducir

Pompeyo marcha hacia el ejército de Antonio y acampa en un lugar apro¬piado. Intenta permanecer oculto, pero los griegos informan de todo a Antonio.
Pornpeius magnis itineribus ad Antonium contendit atque, ubi eum adpropinquare cognovit, idoneum locum nactus, ibi copias conlocavit suosque omnes castris continuit ignesque fieri prohibuit, quo occultior esset eius adventus. Haec ad Antonium statim per Graecos deferuntur.
Adaptado de Caesar, B. C.III.30.

Órdenes que da César a los legados puestos al frente de las legiones.
L. Domitio Ap. Claudio consulibus, discedens ab hibernis Caesar in Italiam, ut quotannis facere consuerat, legatis imperat quos legionibus praefecerat ut quam plurimas possent hieme naves aedificandas veteresque reficiendas curarent.
Caes. B.G. V, 1,1.

Estrategias de César para conseguir la sumisión de los Galos
At Caesar principibus cuiusque civitatis ad se vocatis, alias territando, cum se scire quae fierent denuntiaret,alias cohortando, magnam partem Galliae in officio tenuit.
Caesar, B.G. V, 54, 1

Isdem fere temporibus in Gallia citeriore atque ulteriore, item in agro Piceno, Bruttio, Apulia motus erat. Namque illi quos ante Catilina dimise¬rat inconsulte ac veluti per dementiam cuncta simul agebant.
Sall. Con. Cat. 42, 2.

César, después de sacar el ejército del campamento, al ver que los enemigos no combaten, vuelven a él.
Proximo die, Caesar ex castris utrisque copias suas eduxit, paulumque a maioribus castris progressus, aciem instruxit, hostibusque pugnandi potes¬tatem fecit. Ubi ne tum quidem eos prodire intellexit, circiter meridiem exercitum in castra reduxit,
Caesar, B. G.1, 50, 1.

Preparativos de César. Un ataque por sorpresa
Caesar, castris munitis, scalas musculosque ad repentinam oppugnationem fieri et crates parari iussit. Sed meridie, cum Caesar pabulandi causa tres legiones misisset, repente ex omnibus partibus ad pabulatores advolaverunt.

A un mal abogado
Patrono malo, cum vocem in dicendo obtuduisset, suadebat Granius ut mulsum frigidum biberet simul ac domum redisset: “Perdam, inquit, vocem si id fecero”. “Melius est, inquit, quam reum”.

Germani, desperata expugnatione castrorum, quod nostros iam constitisse in munitionibus videbant, cum ea praeda quam in silvis deposuerant trans Rhenum sese receperunt.

Cum Scipio ad Hispaniam pervenisset, res multae ab illo gestae sunt. Senatus populusque Romanus timebat ne populi hispani sub punicis armis caderent. Per eos dies Punici a Gadibus venerunt atque promiserunt se urbem cum omni classe prodituros esse. Promisso facto, Punici legiones ad explorandum locum praemiserunt

Quo proelio sublati Helvetii, quod quingentis equitibus tantam multitudinem equitum propulerant, audacius subsistere nonnumquam et novissimo agmine proelio nostros lacessere coeperunt.
CAES. Gall. I, 15

Cum esset Caesar in citeriore Gallia legionesque essent conlocatae in hibernis, crebri ad eum rumores adferebantur, litterisque item Labieni certior fiebat omnes Belgas, quam tertiam esse Galliae partem dixeramus, contra populum Romanum coniurare. His nuntiis conmotus, Caesar duas legiones novas conscripsit et, inita aestate, Q. Pedium legatum qui deduceret misit.
Caesar, B.G. II, 1,2

His rebus gestis, omni gallia pacata, tanta huius belli ad barbaros opinio perlata est, ut ab iis nationibus quae trans Rhenum incolerent mitterentur legati ad Caesarem, qui se obsides daturas, imperata facturas pollicerentur. Has legationes Caesar, quod in Italiam Illyricumque properabat, inita aestate ad se reverti iussit.
B. G.. L. II-XXXV

Lepidus, dux romanus, in senatu nuntiaverat Hamilcarem, qui Hannibalis frater
erat, ex Hispania Carthaginem venisse ut socios suos auxilium peteret. Itaque
senatores romani, cum in magno periculo patriam viderent, iusserunt milites
suos cum magno impetu patriam defendere.

Flaminius, consul romanus, in senatu nuntiavit Hannibalem, qui populi romani hostis acerrimus erat, in Hispaniam venisse ut urbem Saguntum opugnaret. Itaque senatus romanus, cum patriam in periculo videret, decrevit eum dictatorem a populo romano creari.

Tanta tempestas cooritur ut numquam illis locis maiores aquas fuisse constaret. Tum ex omnibus montibus nives proluit ac summas ripas fluminis superavit pontesque ambos quos C. Fabius fecerat uno die interrupit.

Nihil nos P. Claudii bello Punico primo temeritas movebit? Qui etiam per iocum deos irridens, cum cavea liberati pulli non pascerentur, mergi eos in aquam iussit, ut biberent, quoniam esse nollent. Qui risus, classe devicta, multas ipsi lacrimas, magnam populo Romano cladem attulit.

César ha recibido una carta con noticias de la peligrosa situación de parte de su ejército Caesar, acceptis Iitteris hora circiter undecima diei, statim nuntium in Bellovacos ad M. Crassum quaestorem mittit, cuius hiberna aberant ab eo milia passuum XXV; iubet media nocte legionem proficisci celeriterque ad se venire.

Humorismo de Cicerón
Cicero dicax erat et facetiarum amans, adeo ut ab inimicis solitus sit appellari scurra consularis. Quum (Cum) Lentulum, generum suum, exiguae staturae hominem, vidisset longo gladio accintum: “Quis, inquit, generum meum ad gladium adligavit?”.

Pompeyo ordena a sus soldados embarcarse.
His paratis rebus, milites silentio naves conscendere iubet, expeditos autem ex evocatis, sagittarios funditoresque raros in muro turribusque disponit. Hos certo signo revocare constituit, cum omnes milites naves conscendisset. Civ. I, 27, 5

Tras reclutar tropas auxiliares, Afranio y Petreyo deciden entablar batalla en Lérida
His rebus constitutis, equites auxiliaque toti Lusitaniae a Petreio, Celtiberiae ab Afranio imperantur. Quibus coactis, celeriter Petreius per Vettones ad Afranium pervenit, constituuntque communi consilio bellum ad Ilerdam propter ipsius loci opportunitatem gerere

sábado, 19 de marzo de 2011

MITOS

IPHIGENIA
Cum Helena, uxor Menelai, a Paride rapta esset omnesque reges Graeciae hanc contumeliam ulcisci constituissent, universus Graecorum exercitus in portum Aulidis convenit. Classis autem eorum ex portu proficisci adversis ventis diu prohibita est. In exercitu Graecorum Calchas vates erat. Is, cum interrogatus esset, num di immortales Graecis irascerentur: "Ob iram Dianae, inquit, venti adversi sunt; nam Agamemno cervam sacram deae vulneravit superbisque verbis contra deam usus est. Agamemno igitur iram Dianae placare debet; nisi hoc fecerit, Graeci semper hoc loco adversa tempestate retinebuntur. Diana autem irasci non desinet, nisi Iphigenia, Agamemnonis filia, ei immolata erit". Hoc responso Calchantis Agamemno ita perterritus et perturbatus est, ut nesciret quid faceret; nam filiam inmolare inhumanum et crudelem esse videbatur. Postremo Ulixes missus est, ut Iphigeniam ex patria in castra Graecorum adduceret. Cum virgo pulcherrima ad patrem venisset, omnes fortunam eius miserebantur, Agamemno autem filiam statim ad aram duxit, ut faceret, quod sacerdos imperaveral. Eo autem temporis momento Diana virginem per nubes in terram Tauricam abduxit, ut ibi in templo suo sacerdos esset. Pro Iphigenia cerva, quae subito aderat, ab Agamemnone immolata est. Hoc modo ira Dianae placata est, et Graeci, postquam secundum ventum nacti sunt, in Asiam navigaverunt.


MIDAS

Midas, rex Phrigiae. magnam auctoritatem el magnas divitias habebat. Quondam Silenus, magister dei Bacchi. in agris Phrigiae interceptus (est) et ad regem ductus est. Apud regem decem dies moratus est et Midas eum ut hospitem tractavit. Decem post dies ad Bacchum reductus est a rege ipso. Quod Silenus a rege multa beneficia acceperat, Bacchus laetatus est et dixit: “Dic mihi quid optes ut a me impetres”. Midas optavit ut omnia, quae tangeret, in aurum mutarentur. Hoc praemio dato, omnia quae rex tangebat in aurum vertebantur. Ramum tetigit, subito ramus aureus fuit, aquam tetigit: eodem modo in aurum versa est. Tum gratias Baccho pro magno praemio egit. Sed rex magnam cenam parari iussit et omnia genera ciborum in mensa poni. Grato animo cenam bonam quae parata erat spectavit. Sed cum cibum cepit, cibus in aurum versus est. Vinum in mensa poni iussit. Hoc tetigit et quoque in aurum versum est.Omnibus amicis egregia cena grata fuit sed non regi. Inter multos cibos Midas tamen edere non poterat et fame excruciabatur. Tum intellexit quam stultum esset id quod optaverat. Ad Bacchum procedere maturavit et deum precatus est ut beneficium suum revocaret. Bacchus iussit eum in medio flumine Pactolo se lavare. Praeceps rex ad flumen cucurrit ubi se lavit. Arena fiuminis in aururn versa est et ex eo tempore Pactolus aurum secum vehit.

sábado, 12 de diciembre de 2009

VOCABULARIO DE LOS TEXTOS
LUCRECIA
absoluo, is, ere, solui, solutus : desatar, soltar, dejar libre, absolver
absum, abes, abesse, afui : estar lejos, distar, estar ausente
ad, :[prep.ac.] a, hacia, junto a; para
aedes, is, f. : casa, templo
alius, alia, aliud : uno... otro; una ... otra
amor, oris, m. : amor
aut, [conj.] o, o bien
capio, -is, capere, cepi, captum : tomar, capturar
capto, as, are : tratar de coger, cazar; desear, ambicionar; engañar
cedo, is, ere, didi, ditum : retirarse, ceder
cena, ae, f. : comida, cena
ceno, as, are : comer
Collatinus, i, m. : Colatino (marido de Lucrecia)
cubiculum, i, n. : dormitorio, alcoba
culpa, ae, f. : culpa; daño; defecto, vicio
cum, : [prep. abl.] con;
deni, ae, a : de diez en diez, diez cada vez; diez
denique, : [adv.] finalmente
dico, -is, dicere, dixi, dictum : decir
dico, as, are : dedicar, consagrar
dies, diei : [m. y f.] día
discedo, -is, discedere, discessi, discessum : separarse, alejarse; abandonar; pasar, exceptuar
dormio, is, ire, iui, itum : dormir, estar ocioso
duco, is, ere, duxi, ductum : conducir, llevar, guiar
ductus, us, m. : gobierno, mando; trazado
ego, mei : yo
et, : [conj. coord. copul.] y
exemplum, i, n. : modelo, ejemplo
fero, fers, ferre, tuli, latum : llevar; soportar; decir
ferrum, i, n. : hierro; espada
ferus, -a, -um : salvaje, fiero; grosero, cruel
hic, haec, hoc : este, esta, esto (Pr. demostrativo)
hospitalis, e : hospitalario, del huesped; bondadoso, cordial
ille, illa, illud : aquel, aquella, aquello
inquit, : [v.defectivo] dice
inuenio, -is, invenire, inveni, inventum : encontrar; conseguir; inventar, descubrir
is, ea, id : este, esta, esto; él, ella, ello (Pr. anafórico)
iste, a, ud : ese, esa, eso
iuro, -as, iurare, iuravi, iuratum : jurar
lana, ae, f. : lana; nube
liberi, orum, m. : [pl.] hijos
libero, as, are : liberar
Lucretia, ae, f. : Lucrecia
ludo, is, ere, lusi, lusum : jugar, divertirse; representar, cantar, recitar
malo, mauis, malle, malui : querer más , preferir
malum, i, n. : mal, calamidad, desgracia
malus, , i : manzano
malus, a, um : malvado, malo
manus, -us, f. : mano; poder; [pl.] tropa
melior, oris : [comp. de bonus] más bueno , mejor
meus, mea, meum : mi, mío
narro, as, are : narrar, contar
neco, -as, necare, necavi, necatum : matar
non, : [adv.] no
occido, is, ere, occidi, occisum : cortar, desmenuzar; herir, matar; causar la muete
offero, offers, offerre, obtuli, oblatum : presentar, mostrar; oponer; procurar, ofrecer
omnis, -e : todo
paucus, -a, -um : poco, escaso; [plural] algunos, unos pocos
poena, -ae, f. : castigo, pena
post, : [adv.] detrás, hacia atrás; [prep.acus.] detrás de, después de
pudicitia, ae, f. : castidad, pudor
pudicus, a, um : púdico, virtuoso
pulcher, chra, chrum : bello, hermoso; limpio
quanto, : [adv.interr.] cuánto; [adv.relat.] cuanto
quantus, a, um : [interr.] ¿cuánto?, ¿cuán?; [relat.] cuanto, cuan; [correl. con tantum] cuanto...tanto
qui, quae, quod : [Pr. relat.] el cual, la cual, lo cual; que; quien
respondeo, -es, respondere, respondi, responsum : responder, contestar
se, : [pron. reflexivo] se, a si, a él/ellos
sed, : [conj.adversativa] pero, mas, sin embargo
Sextus, i, m. : Sexto
sum, es, esse, fui : ser, estar; haber, existir
taceo, es, ere, cui, citum : callarse, guardar silencio; callar
tamen, : [adv.] sin embargo
Tarquinius, ii, m. : Tarquinio
tu, tui : tu, te, a ti
tum, : [adv.] entonces
uideo, -es, videre, vidi, visum : ver
uideor, videris, videri, uisus sum : parecer; ser visto;
uinco, is, ere, uici, uictum : vencer
uxor, oris, f. : esposa. mujer
venio, -is, venire, veni, ventum : venir


PERSONA NON GRATA

accido, -is, accidere, accidi : suceder; caer sobre, llegar;
ad, :[prep.ac.] a, hacia, junto a; para
adfero, fers, ferre, attuli, allatum : aportar, traer, llevar
aliquis-a-quid = alguno
amicus, a, um : amigo
amicus, i, m. : amigo
ante, [adv.] antes, delante;
argentariam facecere= hacer de banquero
C, [= Caius, ii] m. : Gayo [abreviación]
capio, -is, capere, cepi, captum : tomar, capturar
cena, ae, f. : comida, cena
confero, confers, conferre, contuli, collatum : llevar, reunir; dirigirse a; aportar, entregar, conferir; aplazar, retardar
contendo, -is, contendere, contendi, contentum : dirigirse; tender; disparar, lanzar; esforzarse; luchar, rivalizar
conuoco, -as, convocare, convocavi, convocatum : convocar
cumba, ae, f. : barca, esquife
cupiditas, cupiditatis, f. : deseo, pasión; codicia, ambición
cupidus, a, um : deseoso, ansioso, ávido
deicio, deice, deiectum = echar, precipitar, arrojar
dico, -is, dicere, dixi, dictum : decir
dico, as, are : dedicar, consagrar
diues, diuitis : rico
emo, is, ere, emi, emptum : comprar
eques, equititis, m. : jinete, caballero
et, : [conj. coord. copul.] y
facio, facis, facere, feci, factum : hacer
familiaris, -e : familiar, íntimo
feriae, arum, f. : días festivos o de descanso
habeo, -es, habere, habui, habitum : tener
heri, o here: [adv.] ayer
hic, : [adv.] aquí
hic, haec, hoc : este, esta, esto (Pr. demostrativo)
homo, hominis, m. : hombre
hortus, i, m. : jardín, huerto
hortulus-i = jardincillo
ille, illa, illud : aquel, aquella, aquello
incendo, -is, incendere, incendi, incensum: excitar; incendiar
inquit, : [v.defectivo] dice
interpelator-oris= interruptor, molesto, importunador
inuito, -as, inuitare, inuitaui, inuitatum : invitar
ipse, ipsa, ipsum : mismo, -a; él mismo, ella misma, ello mismo
iratus, a, um : irritado, indignado
is, ea, id : este, esta, esto; él, ella, ello (Pr. anafórico)
ita, : [adv.] así, de este modo
itaque, : [conj. ilativo-conclusiva] así pues, por consiguiente
loco, -as, locare, locavi, locatum : situar, colocar, establecer; alquilar, arrendar
locus, -i, m. : lugar
maturus, -a, -um: maduro, -a
miror, aris, ari : asombrarse de, sorprender; admirar
mirus, -a, -um : asombroso, sorprendente
multitudo, dinis, f. : multitud, muchedumbre
non, : [adv.] no
nullus, -a, -um : ninguno, -a
num, : [partícula interr.] acaso...; si
oblecto (1ª) = distraerse
oculus, -i, m. : ojo
pedes, peditis, m. : soldado de infantería, infante
pes, pedis, m. : pie, pata
peto, -is, petere, petivui, petitum : dirigirse a; atacar; solicitar, pedir
percrebesco, precrebui (3ª)= extenderse, divulgarse
piscator-oris= pescador
piscor (1ª) = pescar
piscis, is, m. : pez, pescado
possum, potes, posse, potui : poder, ser capaz
postridie, : [adv.] al día siguiente
primus, -a, -um : [superlativo de prior] primero, -a
pro, : [prep.abl.] delante de; en favor de, en defensa de; en lugar de; por, como
promitto, is, ere, misi, missum : dejar crecer; prometer, asegurar
proximus, a, um : [superl. de propior] vecino, -a; próximo, -a
quaero, is, ere, siui, situm : buscar, intentar, obtener; pedir, exigir; preguntar
quaeso, : [generalmente sólo en 1º sg.] buscar, pedir, solicitar
quantus, a, um : [interr.] ¿cuánto?, ¿cuán?; [relat.] cuanto, cuan; [correl. con tantum] cuanto...tanto
quare, : [adv.interr.] ¿por qué?; [adv.relat.] por lo que, para que
qui, quae, quod : [Pr. relat.] el cual, la cual, lo cual; que; quien
quidam, quaedam, quoddam/quiddam : un tal, un cierto, alguno
quidem, : [adv.] sin duda, ciertamente;
quis, quae, quid : [interr.] ¿quién? ¿cuál? ¿qué?
quisque, quaeque, quidque : cada uno
quisquis, quidquid o quicquid : [relat.] cualquiera que, todo el que
quo, : [adv.rel.] hacia donde; [adv.interr.] ¿hacia dónde?;
quod, : [conj. sub.causal] porque; ya que; puesto que;
recuso, -as, recusare, recusavi, recusatum : recusar, rechazar; oponerse a, protestar
Romanus, -a, -um : romano
scio, is, ire, sciui, scitum : saber
sed, : [conj.adversativa] pero, mas, sin embargo
si, : [conj. sub. condicional] si
simul, : [adv.] al mismo tiempo, a la vez, simultáneamente
sine, : [prep.abl.] sin
sino, -is, sinere, siui, situm : colocar; permitir, tolerar
soleo, es, ere, ui, itum : soler, tener costumbre
sum, es, esse, fui : ser, estar; haber, existir
sus, suis, f. : cerdo, jabalí
suus, -a, -um : su; suyo, suya
Syracusae, arum, f. : Siracusa (ciudad de Sicilia)
tamen, : [adv.] sin embargo
tandem, : [adv.] finalmente
tantus, -a, -um : tan grande; tan; tanto, -a
tempus, temporis, n. : tiempo
tot, : [indecl.] tantos, tan gran número
tum, : [adv.] entonces
ubi, : [conj. sub. temporal] cuando
uello, is, ere, uelli/uulsi, uulsum : arrancar; atormentar, inquietar
uendo, is, ere, didi, ditum : vender
uicinus, i, m. : vecino
uicinus, a, um : vecino, cercano, próximo
uideo, -es, videre, vidi, visum : ver
uolo, as, are : volar
uolo, uis, uelle : querer
uoluo, is, ere, uolui, uolutum : girar, rodar; derribar, abatir; leer; dar vueltas, volver
uti, = ut
utor, uteris, uti, usus sum : servirse de
venalis-e = venal, que está a la venta
venio, -is, venire, veni, ventum : venir

miércoles, 4 de noviembre de 2009

ORACIONES SUBORDINADAS ADVERBIALES O CIRCUNSTANCIALES

FINALES· Indican la finalidad de la oración principal.· Verbo en subjuntivo.· Conjunciones :

  • Ut / ne (Para que / para que no). (Esse oportet ut vivas, non vivere ut edas= Es preciso comer para vivir no vivir para comer)
  • Quo (Para que). (Si aparece un comparativo en oración subordinada).(Adiuta me, quo id fiat facilius= Ayúdame para que esto se haga con más facilidad)· Admiten frecuentemente correlativos en oración principal ( eo, idcirco, ob eam causam...)(Legum idcirco omnes servi sumus ut liberi esse possimus= Por este motivo somos todos esclavos de las leyes, para que podamos ser libres)·
  • Estructuras con valor final :

- Oración de relativo con subjuntivo. (Misit legatos, qui pacem peterent = Envió legados para que pidieran la paz)

- Gerundio / gerundivo en acusativo con ad. (Ad consolandum litterae valuerunt = Tu carta sirvió para consolarme. Gerundio). (Ad defendendam libertatem adest = Está aquí para defender la libertad). Gerundivo.

- Gerundio / gerundivo en genitivo con causa o gratia. (Hiemandi causa = para invernar)

- Supino en acusativo dependientes de verbos de movimiento. (Miserunt pabulatum = enviaron a forrajear)

CONSECUTIVAS· Indican la consecuencia de una acción, estado o circunstancia de oración principal.· Verbo en subjuntivo. En la traducción al español, deberá usarse con frecuencia el indicativo, conservando el tiempo. · Conjunciones :

  • Ut / ut non (De tal manera que / de tal manera que no) .(Mons altissimus impendebat, ut perpauci prohibere posset = Un monte muy alto se alzaba amenazante, de manera que unos pocos podían impedir el paso)
  • Quin (De tal manera que no).(Nemo est tam fortis quin rei novitate perturbetur= No hay nadie tan fuerte que no se conmueva ante una novedad inesperada)·

En oración principal aparecen correlativos : tanto, tal, hasta tal punto ... que... + Indicativo.§ Adjetivos : is, talis, tantus.§ Adverbios : tantum, ita, sic, tam, adeo, tot, eiusmodi...(Quis tam demens est ut sua voluntate maereat? = ¿Quién hay tan loco que sufra por propia voluntad?

CAUSALES· Indican la causa de la acción o juicio de oración principal.· Verbo en :

- Indicativo, si la causa aducida es del autor.

-Subjuntivo, si la causa aducida es de otra persona y no es asumida por el autor.· Conjunciones:

  • Quod. Quia. (porque)(Tibi gratias ago, quod me vivere coegisti= Te doy las gracias porque me obligaste a seguir vivo)(Sócrates accusatus est quia corrumpebat iuvenes = Sócrates fue acusado porque corrompía a los jóvenes (Indicativo: es una afirmación)(Sócrates accusatus est quia corrumperet iuvenes = Sócrates fue acusado porque se creía que corrompía a los jóvenes. (Subjuntivo. El autor expresa la causa, pero deja claro que no es una opinión suya)
  • Quoniam. (puesto que). Quando. (puesto que: poco frecuente). Propterea quod. Quandoque. Quatenus.· Traducción : porque, ya que.· Admiten frecuentemente correlativos en oración principal ( eo, idcirco, ob eam causam...).·
  • CUM con valor causal se usa siempre en subjuntivo

TEMPORALES& Indican el tiempo. Verbo subordinado en indicativo. Conjunciones :

  • Cum, ut, ubi, quando (Cuando). (Cum Caesar in Galliam venit, alterius factionis principes erant Haedui, alterius sequani 0 Cuando César llegó a la Galia los eduos dominaban uno de los partidos, los secuanos, el otro)·
  • Cum primum, ut primum (Tan pronto como). (Is, ut primum potuit, istum reliquit = Este, tan pronto como pudo, abandonó a ese)·
  • Simul ut, simul ac (Al mismo tiempo que).·
  • Postquam, postea quam ( Después que).·
  • Antequam, priusquam (Antes que).·
  • Dum, donec, quoad (Mientras que).

Verbo subordinado en subjuntivo. Conjunciones

  • Dum, donec, quoad (Hasta que).
  • Cum + imperfecto o pluscuamperfecto de subjuntivo: CUM HISTÓRICO O NARRATIVO

COMPARATIVAS: Indican un hecho que está en correlación con el hecho indicado por la proposición principal y expresan el grado,, el modo, la conformidad o disconformidad entre ambos hechos.· Verbo en indicativo.· Tipos :

IGUALDAD : tan ... como.: Tam ... quam.; Talis ….qualis; Tantum ... quantum; Tantopere .. quantopere; Totiens ... quotiens; Tot ... quot. (Quot homines, tot sententiae= Cuantos hombres, tantos pareceres)

INFERIORIDAD : menos ... que; Minus ... quam.

SUPERIORIDAD : Adverbio magis/plus/potius ... quam.(Melius peribo quam sine te vivam= Prefiero morir a vivir sin ti)

Verbos “comparativos” (malo: quiero más, prefiero; praestat: es mejor...) pueden llevar una comparativa con quam + infinitivo)(Malebat esse bonus quam videri= prefería ser bueno a parecerlo) Adjetivo con -ior, -ius ... quam.

COMPARATIVAS HIPOTÉTICAs O CONDICIONALES: Van introducidas por quasi, tamquam, o por una locución con si: tamquam si, ut si, velut si,= como si.

MODALES :Indican el modo o la manera. Verbo subordinado en indicativo. Conjunciones :

  • Ut, sicut (Como, según). (Multi oppetierunt mortem pro patria, ut Leonidas= Muchos afrontaron la muerte por la patria, como Leónidas)·
  • Quemadmodum (Como).·
  • Tamquam (Tanto como, como).

CONCESIVAS· Indican una oposición, real o posible, sin impedimento a lo enunciado en oración principal.· Verbo en :

- Indicativo, si la objeción es real.

- Subjuntivo : Si la objeción es posible (presente y perfecto) Potencial.

Si la objeción es irreal (imperfecto y pluscuamperfecto).· Conjunciones :

  • Etsi / tametsi / quamquam + indicativo.(Quamquam animus meminisse horret, incipiam= Aunque mi espíritu se horroriza al recordarlo, empezaré)
  • Quamvis / licet / ut / cum + subjuntivo.
  • Etiamsi + indicativo o subjuntivo.· En oración principal aparece generalmente tamen, nihilominus...· Traducción : aunque ... sin embargo.·
  • CUM. También puede tener valor concesivo cuando va en subjuntivo.

CONDICIONALES· Introducen una condición que debe cumplirse, para que se cumpla lo enunciado en oración principal.· Dos partes :- Prótasis u oración subordinada. -Apódosis u oración principal.· Tipos :

  • Real : Verbos principal y subordinado en indicativo.(Si deus est, mundum providentia regit = Si Dios existe, la providencia rige el mundo) Esta frase la diría una persona creyente y lo plantearía como una realidad.
  • Potencial : Verbos principal y subordinado en presente / perfecto de subjuntivo.(Si deus sit, mundum providentia regat = Si Dios existiera, la providencia regiría el mundo) Esta frase la diría una persona agnóstica y lo plantearía como una posibilidad.
  • Irreal : Verbos principal y subordinado en imperfecto / pluscuamperfecto de subjuntivo.(Si deus esset, mundum providentia regeret = Si Dios existiera, la providencia regiría el mundo) Esta frase la diría una persona atea y lo plantearía como una irrealidad.· Conjunciones : Si / nisi, si non, (ni si no).


jueves, 22 de octubre de 2009

SUBORDINADAS SUSTANTIVAS (2º BACHILLERATO)

ORACIONES SUBORDINADAS SUSTANTIVAS O COMPLETIVAS·
Oraciones subordinadas sustantivas: equivalen a un sustantivo y se introducen con la conjunción que.·
Funciones : Sujeto. O.D. Atributo. Aposición· Tipos :

Sin conjunciones : Oraciones de infinitivo. (Con sujeto en acusativo):
  • Funcionan como C.D. de verbos que significan pensar, decir y sentir (Credo discipulos laborare // Audivit bellum incipisse)(Creo que los alumnos trabajan// Escuchó que la guerra había comenzado)
  • Verbos que significan ordenar, mandar, permitir, consentir, decretar, decidir, etc.(Caesar milites patriam defendere iussit decrevit= César ordenó que los soldados defendieran la patria…)
  • Verbos de voluntad (volo, nolo, malo, cupio) aunque estos verbos prefieren la construcción de infinitivo concertado. (Se traduce por nuestro infinitivo castellano)
  • Funcionan como Sujeto de verbos y expresiones impersonales (necesse est hinc me abire= Es necesario que me aleje de aquí)

Con conjunciones :

  1. UT / NE + subjuntivo.
  • Funcionan como Sujeto de· Verbos impersonales de suceso que también se construyen con quod: accidit, contingit, evenit (sucede) y de otra serie de verbos o expresiones impersonales. (Eadem nocte accidit ut esset luna plena = Sucedió que esa misma noche había luna llena).
  • Funcionan como C.D. de· Verbos de voluntad (volo, opto..)· Verbos de actividad y esfuerzo (facio, efficio…hacer; hortor, cohortor, exhortar; suadeo, persuadeo, aconsejar, persuadir; impero, mandar; statuo, constituo, decerno, decidir, decretar; curo, caveo, procurar)· Verbos de ruego (peto, oro, rogo, postulo, pedir, rogar, suplicar…) (Te hortor ut maneas in sentencia= te exhorto a que persistas en tu opinión).(Volo ut me respondeas = Quiero que me respondas)(Peto a te vel, si pateris, oro ut homines miseros conserves incolumes = Te pido o, si me lo permites, te suplico que conserves sin daño a estos desgraciados). (Sol efficit ut omnia floreant = El sol hace que todo florezca)·

La negación se expresa con NE.(Caveant consules ne quid respublica detrimento capiat = Cuiden los cónsules de que la república no sufra ningún daño)

  • Funcionan como Aposición explicativa de un sustantivo, adjetivo y sobre todo de un pronombre demostrativo:

(Scilicet hoc restabat, ut fecunda fores= Precisamente faltaba esto, que concibieras)(Quid terribile video, ut hostium naves appropinquatur = Veo algo terrible, que se aproximan las naves de los enemigos).

  • Con verbos de temor (metuo, timeo, vereor…) las conjunciones UT y NE intercambian sus significados: UT se traduce por “QUE NO” y NE por “QUE” Verebar ut litterae mihi redditae essent: Temía que no me fuera devuelta la carta).

2. QUOMINUS / QUIN + subjuntivo. Con verbos de impedimento y obstáculo, (impedire, obstare, resistere, recusare). QUIN se usa cuando la oración principal o subordinada es negativa. Quominus se usa indistintamente. La traducción de ambas partículas puede ser: “que”, “que no”, “para que no” etc., según lo exija el contexto.(Neque repugnabo quominus omnia legant= y no me opondré a que lo leas todo)Nihil obstat quin beatus sis= Nada impide que seas feliz).

3. QUOD+ indicativo.

  • Funcionan como Sujeto de Verbos impersonales de suceso que también se construyen con UT: accidit, contingit, evenit (sucede) generalmente acompañados de un modificador adverbial como bene, commode, male…(Bene mihi evenit quod mittor ad mortem : El hecho de ser enviado a la muerte es para mí un feliz suceso)· También es frecuente la expresión accedit quod…( se añade el [hecho de] que…)(Accedebat huc quod dolebant: Se añadía a esto el (hecho de) que estaban sufriendo).
  • Funcionan como C.D. de Verbos como facere seguido de gratum (causar placer) o de un adverbio· Verbos de alegrarse (gaudere) alabar (laudare) censurar (vituperare), felicitar (gratulari) los verbos ommittere, praetermittere, (dejar a un lado) addere (añadir)…(Sane gaudeo quod te interpellavi: Me alegro ciertamente de haberte interrumpido)